منوی بالایی را از بخش فهرست ها تنظیم کنید.

برای فهم بیماری آلزایمر چه چیزهایی را باید درباره مغز بدانیم؟

باید درباره مغز بدانیم

مغز شما از سلول های عصبی تشکیل شده است -(نورون ها)- که توسط شبکه ای متراکم از رشته های عصبی با یک دیگر ارتباط دارند. برای ایجاد تصوری آسان تر می توانید آن را با کامپیوتری متشکل از قطعات گوناگون الکتریکی (سلول عصبی) که توسط سیم های متعددی (رشته های عصبی) با یک دیگر ارتباط دارند مقایسه کنید. در مغز همانند کامپیوتر نورون های خاص برای اهداف بسیار تخصصی آرایش یافته اند. مغز شما یک سیستم حافظه ی خاص، به نام هیپوکامپ (Hippocampus) دارد که مسئول یادگیری و ذخیره ی اطلاعات است.

هم چنین مغز شما سیستم پردازشی جداگانه ای برای زبان دارد که مسئول فهم نوشته ها و صحبت دیگران و تولید کلام و نوشتار است. سیستم بینایی کار تفسیر تصاویر بینایی را انجام می دهد ( آن چه را که می بینید). منطقه ای جداگانه در مغز، مسئول محاسبات و ریاضیات است. سلول های عصبی مرتبط با هر عمل خاص، یا در قشر مغز -لایه ی نازک بیرونی مغز- قرار دارند یا در لایه ی زیرین آن که حاوی ساختمان های بزرگ و متعددی مانند عقده های قاعده ای (Basal ganglia) است.

این مجموعه های بزرگ از سلول های عصبی واقع در سطح یا اعماق مغز را ماده ی خاکستری و رشته های عصبی زیر قشر مغز را ماده ی سفید می نامیم. رنگ ماده ی سفید به دلیل ماده ای به نام میلین است که دور رشته های عصبی را می پوشاند.

مغز انسان به ۴ قسمت، به نام لوب، تقسیم شده است.

نواحی خاصی از قشر مغز که لوب ها را می پوشاند مسئول اعمال شناختی گوناگونی هستند. برای مثال جلویی ترین قسمت لوب فرونتال مسئول طرح ریزی اعمال و قضاوت و قسمت پشتی آن، مسئول حرکات حرکات ارادی است.

فعالیت های زبانی در دو ناحیه ی جداگانه در لوب فرونتال و لوب های تمپورال قرار دارند. ناحیه ای که در لوب تمپورال، زبان را رمززدایی (Decode) می کند. این قسمت، مسئول فهم زبان و نوشتار است. این دو ناحیه ی مرتبط با زبان، در افراد راست دست در قسمت چپ مغز قرار دارند و ندرتا در بعضی از چپ دست ها در سمت راست واقع هستند. قسمت دیگری از عملکرد مغز در پشت لوب پاریتال چپ قرار دارد و محاسبات را کنترل می کند.

ناحیه ی مشابهی در قسمت راست مغز، توانایی جهت گیری های فضایی (Spatial orientation) را کنترل می کند. هیپوکامپ، ساختمانی حیاتی برای یادگیری و خاطرات است.

سایر قسمت های تخصص یافته ی مغز، مسئول تفکر انتزاعی، قضاوت، حل مسئله، طرح ریزی های کوتاه مدت و بلند مدت و کنترل امیال و تکانه ها هستند.

ساختمانی به نام آمیگدال (Amygdala) مسئول پردازش هیجانات، ارتباط دادن آن ها با تصاویر و صداها (عکس، یا صدای مادر که مرتبط با احساسات عشق و آرامش است) است. سایر قسمت هایی در مغز وجود دارند که مسئول درک بوها، لمس، درد و حرارت و حرکات ارادی هستند. بنابراین نوع اختلال شناختی به قسمت مشکل دار و درگیر شده ی مغز ارتباط دارد. در بیماری آلزایمر ابتدا هیپوکامپ درگیر می شود و متعاقب آن، لوب های تمپورال و سپس نواحی مربوط به رمززدایی زبان واقع در لوب های تمپورال و فرونتال دچار مشکل می شوند. در نهایت سایر قسمت های مغز نیز به تدریج گرفتار می شوند. قسمت هایی که مقاومت بیش تری در مقابل بیماری دارند عبارت اند از: نواحیای از لوب فرونتال که مسئول کنترل حرکات ارادی هستند و نواحی ای از لوب پاریتال که اطلاعات مربوط به لمس، درد و حرارت را دریافت می کنند. سکته ی مغزی، بر خلاف بیماری آلزایمر، می تواند تقریبا هر قسمتی از مغز را درگیر کند، بنابر این نقص شناختی در زوال عقل عروقی (Vascular dementia) وضعیت نامشخص تر و غیر قابل پیش بینی تری دارد.

بیماری آلزایمر به آهستگی به سلول های عصبی و رشته های ارتباطی بین آن ها صدمه می زند و به تدریج و طی چند سال، باعث کاهش تعداد سلول های عصبی و از بین رفتن عملکردهای هوشی می شود. حساسیت سلول های عصبی نواحی مختلف مغز به بیماری آلزایمر متفاوت است. سلول های عصبی واقع در هیپوکامپ، به عبارتی قلب سیستم حافظه، بیش ترین حساسیت را به بیماری آلزایمر دارند و در نتیجه، اختلال عملکرد حافظه و یادگیری، اولین و مشخص ترین ویژگی زوال عقل از نوع آلزایمر است.

بعد از آسیب هیپوکامپ و آمیگدال، بیماری به سایر قسمت های مغز که مسئول زبان، محاسبه، قضاوت و حل مسئله هستند. گسترش می یابد و آن ها را تخریب می کند. متعاقب آن نشانه های بالینی ناشی از تخریب های فوق آشکار می شوند. سلول های عصبی مسئول حرکات ارادی از مقاوم ترین سلول ها هستند و به این دلیل شخص در مراحل پیشرفته ی بیماری نیز قادر به راه رفتن است. سایر بیماری های ایجاد کننده ی زوال عقل می توانند به سلول های عصبی ماده ی خاکستری یا ماده ی سفید یا به هر دو آسیب برسانند. همان طور که ذکر شد حساسیت قسمت های مختلف مغز به بیماری های گوناگون، متغیر است و هر بیماری می تواند قسمت خاصی از مغز را درگیر کند و در نتیجه نشانه های ناشی از آن ها نیز از بیماری آلزایمر متفاوت هستند.

درباره نویسنده

نوشته های مرتبط