منوی بالایی را از بخش فهرست ها تنظیم کنید.

قانون اثر و تقویت رفتار

قانون اثر و تقویت رفتار

مطابق قانون اثر، چنانکه ثراندایک آن را تعریف نموده، هنگامی که رفتار بخصوصی نتیجه لذت بخشی داشته باشد، آن رفتار استحکام و ثبات می یابد و هرگاه رفتاری با نتیجه آزاردهنده ای توام باشد، آن رفتار ضعیف می گردد.

هر فردی در طول زندگی خود سعی دارد، رفتارهای پاداش آور را انتخاب کند و از انتخاب رفتارهایی که به تنبیه منجر می شود، بپرهیزد. قانون اثر به آن نحو که ثراندایک آن را ابتدا عرضه داشت، اهمیت مساوی به پاداش و تنبیه می دهد. ولی آزمایش های بعدی نشان داد که تاثیر این دو به هیچ وجه مساوی نیست، بلکه پاداش خیلی قویتر از تنبیه است. البته در اینجا منظور این نیست که تنبیه تاثیر در رفتار انسان ندارد، بلکه تاثیر آن خیلی غیرمستقیم تر از اثر پاداش است.

ثراندایک نیز نظریه اولیه را درباره اثر و اهمیت تنبیه تغییر داد، و سالها بعد متذکر شد که آن مقدار تاثیری که پاداش در استحکام بخشیدن به رفتار دارد، به هیچ وجه تنبیه ، در ضعیف کردن آن، دارا نمی باشد. در حالی که پاداش در جهت دادن به رفتار موثر تر از تنبیه است، ولی در ارزیابی این دو عامل، مدت زمان، مطالب مهم و حساسی است.

اثر تنبیه فوری، اغلب خیلی بیشتر از پاداشی است که به تاخیر افتد. هم چنین اثر پاداش فوری، خیلی بیشتر از تنبیه فوری ، و به مراتب زیادتر از تنبیهی است که به تاخیر افتاده باشد. عامل زمان، بخصوص در تربیت کودکان و در درمان افراد نوروتیک بسیار موثر است. کودک حاضر نیست لذت آنی را از دست دهد صرفا به خاطر این است در آینده تنبیه گردد و بر همین اساس نیز او نمی پذیرد که در حال حاضر محرومیت بکشد، به امید اینکه در آینده پاداش دریافت کند.

افراد مبتلا به حالات عصبی نیز ترجیح می دهند تا از رفتار لذت بخش و پاداش دهنده ای که در حال حاضر از اضطراب آنها می کاهد استفاده کنند، حتی اگر این گونه رفتار در آینده نتیجه سویی دربر داشته باشد. مثلا شخص معتاد به مواد مخدر یا هروئین، فرد دائم الخمر به الکل و بیمار هیستریک به درد و رنجهای خود، پناه می برند، زیرا برای آنها تنها راه گریز فوری از مائب است، در نتیجه لذت بخش نیز هست.

باید گفت که هرچه رابطه پاداش و تنبیه از لحاظ زمان نزدیکتر با رفتار باشد، تاثیر آن در رفتار مذکور بیشتر خواهد بود.

شدت و قوت پاداش و تنبیه نیز در ماهیت رفتار تاثیر می کند. اگر رفتاری مواجه با پاداش یا تنبیه شدید شود، امکان ادامه یا عدم آن رفتار بیشتر است و گاهی اگر تجربه شخص با پاداش یا تنبیه فوق العاده شدید، توام باشد ممکن است این تجربه در تمام طول زندگی پابرجا و محکم بماند. به مسئله تقویت رفتار در نظریات بسیاری از روانشناسان یادگیری و بخصوص در نظریات و تحقیقات ((هال)) در سالهای گذشته و اخیرا در پژوهش های ((اسکینر)) در ارتباط با ((یادگیری کنش گر)) اهمیت خاصی داده شده است.

درباره نویسنده

نوشته های مرتبط